Hiện việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ được quy định tại Nghị định 106/2025 và áp dụng chung cho cả nước. Song theo Điều 33, Luật Thủ đô, Hội đồng nhân dân Hà Nội có quyền quy định mức tiền phạt cao hơn mức tiền phạt chung do Chính phủ quy định. Với 2 điều kiện: mức phạt Hà Nội áp dụng không quá 2 lần mức chung; và không vượt quá mức phạt tối đa theo Điều 24 của Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.

Theo đó, Hà Nội được áp mức phạt cao hơn, với vi phạm hành chính ở 12 lĩnh vực, gồm cả lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy. Nghị quyết 76/2025 của Hà Nội đã chính thức nâng mức phạt với 69 hành vi thuộc lĩnh vực này.

Trong đó, 35 hành vi nếu vi phạm tại Hà Nội sẽ bị phạt nặng gấp đôi so với mức chung cho cả nước (quy định tại Nghị định 106/2025). Có thể kể đến các hành vi phổ biến và sẽ phải chịu phạt cao tới 40-50 triệu đồng như: không duy trì khoảng cách phòng cháy, chữa cháy giữa các nhà và công trình; Bốc, dỡ, bơm, chuyển chất, hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ tại địa điểm không bảo đảm an toàn phòng cháy; Xây dựng công trình mà chưa có thẩm định PCCC của cơ quan có thẩm quyền…

Về việc lựa chọn 69 hành vi và mức tăng phạt đề xuất, UBND Hà Nội cho hay đã thận trọng, khoa học và có căn cứ thực tiễn rõ ràng. Nhóm bị tăng 1,5 lần mức phạt chủ yếu là các hành vi phổ biến, có thể khắc phục nhanh nhưng thường xuyên tái phạm (không tổ chức tập huấn, không duy trì hoạt động đội PCCC cơ sở, không kiểm tra định kỳ phương tiện chữa cháy…). Việc tăng này là vừa đủ để tạo áp lực giáo dục, nâng cao ý thức mà không gây quá tải cho người dân và doanh nghiệp nhỏ.

Nhóm bị tăng mức phạt lên gấp đôi, hoặc lên mức tối đa (50 triệu đồng cá nhân, 100 triệu đồng tổ chức) chủ yếu tập trung vào các hành vi cố ý, nguy hiểm cao, có khả năng trực tiếp gây cháy lớn hoặc làm cháy lan, cháy không kiểm soát được (sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt trái quy định trong khu vực nguy hiểm cháy nổ; không trang bị hoặc trang bị không đầy đủ hệ thống chữa cháy tự động đối với công trình bắt buộc phải có…).

Đây chính là những hành vi đã gây ra một số vụ cháy thương tâm thời gian
qua (chung cư mini Khương Hạ năm 2023, quán karaoke An Phú năm 2022, quán
bar ở Cầu Giấy năm 2024…). Việc nâng lên mức tối đa nhằm tạo răn đe, buộc chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở phải thay đổi hành vi.

Tại sao Hà Nội cần phạt nặng hơn địa phương khác?

Theo nhà chức trách, đặc thù riêng biệt của thành phố Hà Nội là mật độ dân cư cao nhất nước (2.400 người/km2 tại khu vực nội đô), số lượng chung cư mini, nhà ống kết hợp kinh doanh, cơ sở karaoke, quán bar, kho hàng trong khu dân cư lớn nhất cả nước, tốc độ đô thị hóa nhanh và áp lực kinh tế cao; cùng với thực tiễn các vi phạm về phòng cháy chữa cháy tại thành phố trong thời gian qua.

Theo thống kê từ 2022 đến tháng 11/2025, qua kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy nhà chức trách phát hiện 15.634 hành vi vi phạm, xử phạt 7.565 tổ chức, 8.304 cá nhân, phạt tiền trên 170 tỷ đồng, tạm đình chỉ, đình chỉ 4.412 lượt với các cơ sở.

Các vi phạm phổ biến về phòng cháy chữa cháy ở Hà Nội được thể hiện dưới đây:

Hà Nội cũng là “điểm nóng” cháy nổ khi từ 2022 đến nay, xảy ra 3.403 vụ cháy và 5 vụ nổ làm 146 người chết và 106 người bị thương, thiệt hại về tài sản hàng trăm tỷ đồng và đang tiếp tục thống kê, gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự, phát triển kinh tế, xã hội và gây ô nhiễm môi trường.

Theo nhà chức trách, mức xử phạt chung cho cả nước tại Nghị định số 106/2025 còn thấp, chưa đủ sức răn đe.

Thống kê của Công an thành phố cho thấy từ 2022 đến 3 quý đầu 2025, Hà Nội xử phạt trên 170 tỷ đồng, tạm đình chỉ, đình chỉ hơn 4.400 lượt cơ sở, nhưng một bộ phận chủ đầu tư, doanh nghiệp lớn vẫn “chấp nhận nộp phạt để tiếp tục vi phạm” vì lợi ích kinh tế (chiếm dụng lối thoát nạn, lấn chiếm hành lang PCCC, không duy trì hệ thống chữa cháy tự động…) vượt xa rất nhiều lần tiền phạt.

Điều này dẫn đến tình trạng vi phạm kéo dài, tái vi phạm nhiều lần, tiềm ẩn nguy cơ cháy lớn.

So với mặt bằng chung cả nước, đời sống kinh tế của người dân và kinh doanh của các doanh nghiệp ở thủ đô có chiều hướng phát triển tốt. Do đó, thành phố đánh giá mức xử phạt tại Nghị định 106/2025 còn thấp, hiệu quả của việc xử phạt không cao, quyết định hành chính chưa có tính răn đe, phòng ngừa chung.

Hà Nội cho rằng nghị quyết mới không làm phát sinh thủ tục hành chính cho cơ quan quản lý, người dân, tổ chức, doanh nghiệp, chỉ nâng mức tiền phạt, không thay đổi thủ tục, hồ sơ. Với những thay đổi này, thành phố kỳ vọng sẽ giải quyết những bất cập, nâng cao hiệu quả PCCC, hạn chế đến mức thấp nhất vi phạm, giảm nguy cơ cháy nổ.